Martin Luther King Jr. thấu hiểu bối cảnh, phát triển câu dễ nhớ, đưa ra những thách thức đầy thuyết phục và vận dụng các phép ẩn dụ.

Những bài thuyết giảng của Martin Luther King Jr. không đơn thuần chỉ truyền cảm hứng cho một hội chúng – điều vốn dĩ đã là một nhiệm vụ không hề dễ dàng; mà còn khơi dậy cả một phong trào vĩ đại. Sẽ không ngoa khi khẳng định rằng, nghệ thuật thuyết giảng của Martin Luther King chính là tác nhân khởi xướng hàng đầu, nếu không muốn nói là duy nhất, tạo nên cuộc chuyển mình của xã hội Mỹ thông qua Phong trào Dân Quyền trong những năm thập niên 1960.

Mặc dù đỉnh cao nghệ thuật thuyết giảng của Luther King đỉnh cao cách chúng ta hơn nửa thế kỷ, nhưng vẫn còn rất nhiều bài học mà các nhà thuyết giảng đương đại có thể lĩnh hội từ “Vị Vua Thuyết Giảng” này để áp dụng cho ngày nay. Và biết đâu đấy? Có lẽ Đức Thánh Linh sẽ sử dụng lời rao giảng của chúng ta, như Ngài đã từng làm với Luther King, để mang lại sự biến đổi xã hội mà biết bao người trong chúng ta hằng khao khát.

Đã có hàng loạt cuốn sách viết về các thực hành giảng luận đầy quyền năng của Luther King. Hầu hết trong số đó đều đáng để chúng ta bỏ công sức và tiền bạc để tìm đọc. Tuy nhiên, trong khuôn khổ bài viết ngắn gọn này, tôi sẽ chỉ phác họa bốn thực hành trong số đó. Chúng ta sẽ cùng khám phá cách các thực hành này, hiện diện rõ ràng trong bài diễn văn “Tôi Có Một Giấc Mơ” (I Have a Dream), nhưng đồng thời, chúng cũng hòa quyện một cách không thể nhầm lẫn trong toàn bộ kho tàng những bài thuyết giảng xuất sắc nhất của ông.

Thấu Hiểu Bối Cảnh

Luther King là một con người của thời đại. Ông nắm bắt được nhịp đập của những gì đang diễn ra trong hội chúng, cộng đồng, khu vực, quốc gia và cả thế giới. Khi nghe Luther King thuyết giảng, người ta cảm nhận được rằng ông đã suy tư và cầu nguyện rất nhiều, rất sâu sắc về việc làm thế nào để một đoạn Kinh Thánh hay một chủ đề cụ thể có thể giao thoa với những niềm hy vọng và những nỗi thương đau của con người trong thời đại ấy.

Những bài thuyết giảng, ít nhất là những bài xuất sắc nhất, không chỉ phải trung thành với văn bản Kinh Thánh mà còn phải sát thực với bối cảnh đương đại nơi chúng được công bố. Một trong những cách để nhận biết một bài giảng có tính bối cảnh cao là: bài giảng ấy sẽ không thể đạt được sức mạnh tương tự nếu được rao giảng y nguyên như vậy trong một bối cảnh khác.

Luther King đã thuyết giảng đầy quyền năng nhắm vào hoàn cảnh lịch sử của thời đại ông. Trong bài diễn văn “Tôi Có Một Giấc Mơ”, ông nói: “Sẽ là tai họa cho đất nước nếu bỏ qua tính cấp bách của thời khắc hiện tại.” Chính Luther King đã nhận thức rõ “tính cấp bách của thời khắc” đó trong sự rao giảng gắn liền với bối cảnh của mình. Ông đọc rộng, đối thoại với nhiều tầng lớp người khác nhau, và rồi đặt Phúc Âm vào một chiếc bình bối cảnh mà người dân thời đó có thể đón nhận (“uống”) được.

Sau khi bạn giải nghĩa văn bản trong bài giảng, hãy dành một lượng thời gian xứng đáng để vừa cầu nguyện vừa suy ngẫm xem văn bản đó giao thoa như thế nào với những gì đang diễn ra trong đời sống của hội chúng, cộng đồng, khu vực, quốc gia và thế giới của bạn. Những minh họa và ứng dụng tuyệt vời nhất sẽ nảy sinh chính từ giao điểm giữa văn bản và bối cảnh ấy.

Xây Dựng Một Câu Khẩu Hiệu Dễ Nhớ

Hầu hết các giáo sư đại học và chủng viện thường “lên lớp” với sinh viên rằng sự lặp từ trong văn phong học thuật là biểu hiện của sự lười biếng và thiếu trau chuốt. Họ nài nỉ: “Đừng bao giờ nói cùng một điều theo cùng một cách đến hai lần.” Có lẽ đó là một nguyên tắc khôn ngoan trong văn viết, nhưng lại không áp dụng cho nghệ thuật thuyết giảng, như Luther King đã chứng minh. Ông đã chế tác một cách tỉ mỉ và lặp đi lặp lại những câu khẩu hiệu mang lại tác động to lớn.

Những câu khẩu hiệu nổi tiếng nhất trong bài diễn văn “Tôi Có Một Giấc Mơ” là “Tôi có một giấc mơ” và “hãy để tự do ngân vang.” Những câu từ này vẫn khơi dậy niềm đam mê và sự suy ngẫm cho đến tận ngày nay. Một câu khẩu hiệu khác trong bài diễn văn này, tuy ít được chú ý hơn, là “chúng ta sẽ không bao giờ có thể cảm thấy thỏa mãn” với hiện trạng phân biệt chủng tộc.

Khi bạn hoàn tất việc soạn thảo bài giảng, hãy đọc lại vài lần để tìm ra một cụm từ hoặc một câu văn nắm bắt được tinh thần—hay trọng tâm—của bài giảng đó. Sau đó, hãy xác định những vị trí đắc địa nhất để lặp lại câu khẩu hiệu này. Không có quy tắc bất di bất dịch nào về tần suất lặp lại, nhưng theo kinh nghiệm, việc lặp lại 4-6 lần liên tiếp một cách dồn dập, hoặc 7-10 lần rải rác trong suốt bài giảng là những con số hợp lý.

Đưa Ra Những Thách Thức Đầy Sức Thuyết Phục

Giống như Đấng Christ mà ông rao giảng, Luther King sở hữu năng lực nói ra những sự thật gai góc bằng ân điển tuyệt vời. Chúa Giê-su là “Con Một đến từ nơi Cha, đầy ơn và lẽ thật” (Giăng 1:14), và mọi bài giảng Cơ Đốc chân chính đều phải hội tụ đủ cả hai phẩm chất ấy. Luther King đã can đảm thách thức những bất công của thời đại mình mà không hề giảm nhẹ sức nặng trong lời nói. Ông đã dõng dạc tuyên bố trong bài diễn văn “Tôi Có Một Giấc Mơ”:

Nhưng một trăm năm sau [khi chế độ nô lệ tại Mỹ bị bãi bỏ], người da đen vẫn chưa được tự do. Một trăm năm sau, cuộc sống của người da đen vẫn bị tàn phế một cách bi thảm bởi gông cùm của sự phân biệt và xiềng xích của sự kỳ thị. Một trăm năm sau, người da đen vẫn phải sống trên hòn đảo nghèo đói cô độc giữa đại dương bao la của sự thịnh vượng vật chất. Một trăm năm sau, người da đen vẫn mòn mỏi nơi những góc khuất của xã hội Mỹ và nhận ra mình đang bị lưu đày ngay trên chính quê hương mình. Vì thế, hôm nay chúng tôi đến đây để phơi bày một thực trạng đáng xấu hổ này.

Luther King thách thức, nhưng đồng thời cũng tìm ra cách để kết nối với những người ở phe đối lập. Mặc dù nhiều người da trắng và cả một số người da đen không đồng tình với thông điệp hay chiến thuật của ông, họ vẫn không thể phủ nhận – và thường bị chinh phục bởi – sự duyên dáng đầy sức thuyết phục của Luther King. Dưới đây là một trích đoạn thể hiện ân điển đầy sức thuyết phục đó trong bài diễn văn:

Và khi điều này xảy ra, khi chúng ta để tự do ngân vang, khi chúng ta để tiếng chuông ấy ngân nga từ mọi ngôi làng và thôn xóm, từ mọi tiểu bang và thành phố, chúng ta sẽ có thể đẩy nhanh ngày mà tất cả con cái của Chúa, người da đen và người da trắng, người Do Thái và Dân Ngoại, người Tin Lành và người Công Giáo, sẽ có thể nắm tay nhau và cùng hát vang lời của các bài thánh ca Negro xưa cũ: ‘Tự do rồi! Cuối cùng cũng tự do rồi! Tạ ơn Đức Chúa Trời Toàn Năng, cuối cùng chúng ta đã tự do!’

Sự thật trần trụi và tàn khốc mà King chia sẻ đã được gạn lọc qua tình yêu thương của ông dành cho con người và cho Chúa. Những thông điệp chỉ có sự ngọt ngào dễ nghe có thể trở nên sáo rỗng. Những thông điệp mang tính thách thức lại dễ bị coi là giận dữ.

Hãy cố gắng thể hiện những thách thức đầy sức thuyết phục ấy – hay nói cách khác là ân điển và lẽ thật – trong quá trình soạn thảo và trình bày bài giảng tiếp theo của bạn. Khi đọc lại thông điệp sắp tới, hãy tự hỏi: “Bài này cần thêm ân điển hay lẽ thật, cần thêm sự lôi cuốn hay tính thách thức?” Sau đó, hãy thêm một chút gia vị của yếu tố này hoặc yếu tố kia, hoặc cả hai. Phong thái trình bày của bạn cũng có thể cần bổ sung một trong hai, hoặc cả hai. Việc xem hoặc nghe lại bài giảng của chính mình, dù có thể là một trải nghiệm “đau thương” với một số người, nhưng sẽ giúp chúng ta nhận ra mình đang thiếu sót điều gì.

Vận Dụng Các Phép Ẩn Dụ

Luther King là một bậc thầy về hình ảnh (các phép ẩn dụ). Trong bài diễn văn “Tôi Có Một Giấc Mơ”, ông đã sử dụng các phép ẩn dụ về một giấc mơ, một ngọn núi cao và một tấm séc khống (không có giá trị). Luther King đã tìm ra cách để cụ thể hóa các khái niệm, khiến chúng trở nên khó quên. Những hình ảnh ẩn dụ khắc ghi các ý tưởng vào sâu trong tâm trí và trái tim của con người. King hiểu rõ điều này và đã vận dụng nó để tạo ra những tác động đáng kinh ngạc.

Phần lớn những điều chúng ta thuyết giảng, tốt nhất thì cũng chỉ dừng lại ở mức khái niệm, còn tệ nhất thì hoàn toàn trừu tượng và khó hiểu. Người nghe thường bị lạc lối giữa một biển những ý tưởng mơ hồ. Chúng ta cần “đắp thêm da thịt” cho những ý tưởng này bằng phép ẩn dụ. King lẽ ra có thể nói một cách đơn giản rằng: “Hôm nay chúng tôi đến đây để đòi lại những quyền bất khả xâm phạm của mình với tư cách là công dân Hoa Kỳ.” Nhưng thay vào đó, ông đã sử dụng hình ảnh ẩn dụ:

Nhưng chúng tôi từ chối tin rằng ngân hàng công lý đã bị phá sản. Chúng tôi từ chối tin rằng không còn đủ vốn trong những kho tàng cơ hội vĩ đại của đất nước này. Vì thế, chúng tôi đến đây để đổi tiền từ tấm séc này—một tấm séc sẽ trao cho chúng tôi ngay khi yêu cầu: sự phong phú của tự do và sự bảo đảm của công lý.

Khi bạn soạn thảo bài giảng tiếp theo, hãy nghĩ về những hình ảnh ẩn dụ mà bạn có thể sử dụng để cụ thể hóa các khái niệm và neo đậu đức tin vào những thực tại nơi con người đang “sống, động và hiện hữu”. Liệu có hình ảnh ẩn dụ nào từ thể thao, khoa học, hôn nhân gia đình, chuyện hẹn hò, trường tiểu học, ngành y, lần gần nhất bạn đi nha sĩ, chuyện mua sắm ở trung tâm thương mại, hay từ bất kỳ đấu trường nào của cuộc sống có thể gắn kết chặt chẽ với trọng tâm bài giảng của bạn không? Hãy vận dụng một phép ẩn dụ, và rồi chứng kiến bài giảng của bạn trở nên sống động trước mắt mọi người.

Tác giả: Lenny Luchetti

Chuyển ngữ: Đội ngũ Ba-rúc

Về Tác Giả:

Lenny Luchetti là Mục sư Quản nhiệm của Hội thánh Woodland (tại Battle Creek, tiểu bang Michigan). Ông cũng là tác giả của hai cuốn sách: “Cốt Lõi Của Thuyết Giảng: Cẩm Nang Thực Hành” (Preaching Essentials: A Practical Guide) và “Thuyết Giảng Bằng Sự Thấu Cảm: Soạn Thảo Bài Giảng Giữa Một Nền Văn Hóa Vô Cảm” (Preaching with Empathy: Crafting Sermons in a Callous Culture).

Quan điểm của bài viết không nhất thiết phản ánh quan điểm của đội ngũ Ba-rúc.

Link bài viết gốc: https://www.preachingtoday.com/skills/2020/february/four-powerful-preaching-practices-from-martin-luther-king-j.html