CẦN NGHIÊM TÚC NHÌN NHẬN VẤN ĐỀ NGHIỆN ĐIỆN THOẠI

“Tôi được phép làm mọi sự, nhưng không phải mọi sự đều có ích, tôi được phép làm mọi sự nhưng không làm nô lệ cho bất cứ điều gì” 1 Cô-rinh-tô 6:12

Mọi Người Đều Nghiện, Nhưng Chẳng Ai Quan Tâm

Người ta đã nói rằng trong vài năm nữa, chúng ta có thể nhìn lại những chiếc điện thoại thông minh giống như cách mà chúng ta nhìn nhận thuốc lá ngày nay. Trong một khoảng thời gian rất ngắn, thuốc lá từ một phần bình thường trong cuộc sống hàng ngày (bạn còn nhớ khu vực dành cho người hút thuốc trong các nhà hàng không?) đã trở thành thứ bị lên án gần như trên toàn cầu như là một thói xấu không lành mạnh.

Nhưng sự thay đổi không xảy ra ngay lập tức, như thể chúng ta đột nhiên phát hiện ra thuốc lá gây ung thư phổi và mọi người đều bỏ thuốc ngay ngày hôm sau. Vào năm 1964, Báo cáo của Tổng Y Chức Hoa Kỳ (U.S. Surgeon General’s Report) về Thuốc Lá và Sức Khỏe đã được công bố, chính thức chỉ ra mối liên hệ giữa việc hút thuốc và ung thư, và thu hút sự chú ý rộng rãi của công chúng về những nguy hiểm này. Nhưng bỏ thuốc lá trên diện rộng mất nhiều thập kỷ để bắt kịp với những gì mà mọi người đã biết.

Tôi nghĩ chúng ta có thể đang ở ngưỡng cửa của sự thay đổi tương tự đối với nghiện điện thoại thông minh. Mọi người đều biết chúng ta đang nghiện điện thoại, nhưng dường như, ít nhất là bây giờ, có rất ít người đủ quan tâm để làm gì đó về vấn đề này.

Nghiện Điện Thoại Thông Minh Đã Được Khoa Học Xác Nhận

Chứng nghiện điện thoại thông minh đến với chúng ta một cách lén lút.

Những thiết bị vốn hứa hẹn là “chiếc xe đạp cho tâm trí,” lại trở thành heroin cho sự tập trung của chúng ta. Khi phần cứng và phần mềm được cải tiến, toàn bộ trải nghiệm với điện thoại thông minh ngày càng trở nên gây nghiện. Dần dần, chúng ta đã chìm vào những vực sâu mờ ảo bởi hóc môn dopamine được điều khiển bởi thiết bị thông minh.

Và bản năng của chúng ta, rằng “có điều gì đó sai ở đây,” đã được xác nhận qua các nghiên cứu khoa học về việc sử dụng điện thoại thông minh và tác động của nó, đặc biệt là đối với giới trẻ.

Cuốn The Anxious Generation (2024) của Jonathan Haidt đã bắt đầu chỉ ra cho người ta thấy những nguy hiểm của điện thoại và mạng xã hội đối với trẻ em. Trong sách, Haidt đã đưa ra một lập luận vững chắc, chỉ ra mối liên hệ giữa sự gia tăng các vấn đề về sức khỏe tâm thần, thiếu ngủ, nghiện ngập và tự làm hại bản thân ở thanh thiếu niên với sự gia tăng việc sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội.

“Một Tuyên Bố Chung Về Những Tác Động Tiêu Cực Của Việc Sử Dụng Điện Thoại Thông Minh Và Mạng Xã Hội Đối Với Sức Khỏe Tâm Thần Của Thanh Thiếu Niên,” được công bố gần đây, vào tháng 5 năm 2025, đã đánh giá ý kiến của các chuyên gia quốc tế về mối quan hệ giữa việc sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội với các vấn đề ở giới trẻ. Và hiện nay gần như tất cả các chuyên gia đều đồng ý, với 92–97% nói rằng họ đồng tình với việc sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội có liên hệ với các vấn đề chúng ta đã đề cập ở trên.

Chúng ta đang ở một thời điểm mà các vấn đề với điện thoại thông minh và mạng xã hội đối với trẻ em giờ đây không thể nào thờ ơ được nữa.

Nhưng ngay cả khi bạn đồng ý với việc giữ điện thoại xa khỏi tay trẻ em cho đến khi chúng 16 tuổi (theo khuyến nghị của Haidt), nhiều người lớn vẫn có vẻ nghĩ, “Ừ, nó không tốt cho trẻ em. Nhưng tôi là người lớn, tôi có thể xử lý được.” Nhưng suy nghĩ này cũng có vẻ là một niềm tin sẽ không tồn tại lâu sau khi xem xét kỹ lưỡng.

Chưa có nhiều nghiên cứu về vấn đề này đối với người lớn, tuy nhiên, bạn thật sự cần một nghiên cứu sao? Tất cả chúng ta đều đùa về việc nghiện điện thoại. Nếu chúng ta thành thật với bản thân, nhiều người trong chúng ta chỉ đơn giản là không thích việc sử dụng điện thoại quá nhiều. Chúng ta biết đó là một vấn đề, nhưng không biết phải làm gì với nó. Và bây giờ chuyện đó được cảm thấy quá bình thường.

Việc Sử Dụng Điện Thoại Thông Minh Của Người Lớn

Nhiều người lớn chúng ta có thể dễ dàng đồng cảm với những lời của Catherine Price, tác giả cuốn How to Break Up with Your Phone (Cách Để Chia Tay Với Điện Thoại Của Bạn):

“Nhiều người lớn bắt đầu nhận ra, không chỉ tuổi thơ gắn liền với điện thoại là một vấn đề. Cuộc sống dựa trên điện thoại mới là vấn đề. Mặc dù trẻ em và thanh thiếu niên đang chịu ảnh hưởng tiêu cực nhất từ việc sử dụng mạng xã hội và thời gian nhìn màn hình quá nhiều, thì cha mẹ của các em — và thực tế là tất cả người lớn — cũng gặp phải vấn đề tương tự.”

Ngay cả khi chúng ta thừa nhận rằng thời gian sử dụng màn hình và thiết bị của mình chưa thực sự tối ưu, chúng ta vẫn nghĩ rằng “nhưng cuộc sống ngày nay nó thế, phải không? Tại sao phải chống lại nó? Chẳng phải đây là bình thường sao?”

Ẩn Đằng Sau Sự “Bình Thường”

Giống như thuốc lá đã từng là một phần bình thường, rồi đột ngột nó không còn bình thường nữa; nghiện điện thoại thông minh gần như đã trở thành một thói quen phổ biến. Nhưng “bình thường” không đồng nghĩa với sự khôn ngoan.

Là những Cơ Đốc Nhân cố gắng quản lý cuộc sống một cách trung thành để tôn vinh Chúa, định nghĩa về sự bình thường của chúng ta nên khác biệt với thế giới.

• Có phải việc chúng ta đọc ít đi là bình thường?

• Có phải thời gian tĩnh nguyện của chúng ta ít đi là bình thường?

• Có phải việc hiếu khách, học Kinh Thánh, cầu nguyện, và các mối quan hệ thân thiết đang bị gạt đi vì mải lướt điện thoại vô tận là bình thường?

Tôi từ chối chấp nhận định nghĩa đó về sự bình thường.

Sự Khác Biệt Giữa Không Thể Và Bất Tiện

Có thể cảm thấy gần như không thể hoạt động trong thế giới ngày nay mà không có điện thoại thông minh. Qua nhiều năm, tôi đã kể về những trải nghiệm không may của mình khi thử dùng điện thoại cơ bản và các phương pháp khác nhau để hạn chế việc sử dụng thiết bị. Vì vậy, tôi thừa nhận rằng đúng là mọi thứ từ việc lái xe đến việc đi ăn bên ngoài đã trở nên khó khăn hơn khi không có điện thoại. Nhưng điều đó không phải là không thể.

Từ bỏ điện thoại không phải là không thể; chỉ là bất tiện mà thôi.

Sự thật là, hoàn toàn có thể không bị nghiện điện thoại. Bạn cũng có thể không sở hữu một chiếc điện thoại thông minh nếu bạn thực sự muốn. Nhưng điều đó đòi hỏi phải chấp nhận một thứ mà chúng ta đã học để căm ghét: “Sự Bất Tiện”.

Chúng ta đã quen với sự thoải mái và tiện lợi. Khi bạn có điều hòa, thật khó để tưởng tượng cuộc sống mà không có nó. Và khi bạn có một chiếc điện thoại cho phép bạn tra cứu bất cứ điều gì ngay lập tức, cập nhật tin tức mới nhất, và xua tan nỗi buồn chỉ bằng một cái vuốt nhẹ, thật khó để quay lại ngày không có nó.

Nhưng điều đó không phải là không thể.

Và tôi không chỉ đang nói lý thuyết điều này. Tôi đã ngừng sử dụng điện thoại thông minh gần một năm nay. Và thỉnh thoảng nó khá bất tiện (mặc dù không khó như tôi đã tưởng). Nhưng nó không phải là không thể.

Tôi đã tìm ra cách để chỉ đường, truy cập thực đơn ở các nhà hàng mà không cần đọc mã QR, và thậm chí chụp ảnh mà không có điện thoại. Đó là ba câu hỏi phổ biến nhất mà tôi nghe khi mọi người biết tôi không dùng điện thoại thông minh. Nhưng chẳng có gì trong số đó là điều không thể vượt qua, phải không? Tôi có thể đặt GPS trong xe, tôi có thể yêu cầu phục vụ thực đơn giấy, và tôi có thể mang theo máy ảnh khi đi chơi.

Có phải ít tiện lợi hơn không? Đúng. Có phải là không thể không? Không.

Nhưng Điều Đó Liệu Nó Có Xứng Đáng?

Câu hỏi thực sự là “Nó có xứng đáng không?”

Tôi không thích sự bất tiện. Không ai thích cả. Nhưng luận điểm của tôi ở đây là chúng ta nên sẵn sàng chấp nhận sự bất tiện có chủ ý vào những lúc chúng ta tin rằng lợi ích lâu dài xứng đáng với sự phiền toái trước mắt.

Hạn chế thời gian sử dụng màn hình là một sự hy sinh, vì vậy bạn phải tin rằng nó xứng đáng. Tôi nghĩ về nó tương tự như cách tôi nghĩ về việc tập thể dục. Tôi không đặc biệt thích việc tập luyện. Nhưng tôi vung tạ ba ngày một tuần vì sức khỏe lâu dài của tôi xứng đáng với sự bất tiện hiện tại.

Chúa của chúng ta kêu gọi chúng ta trở thành của lễ sống. Chúng ta làm điều này bằng cách không để cuộc sống và tâm trí của mình bị đồng hóa theo khuôn mẫu của thế giới này. Chúng ta nên trông khác biệt. Cách chúng ta sử dụng thiết bị của mình cũng nên khác biệt so với thế giới. Và đôi khi điều đó sẽ đòi hỏi sự hy sinh.

“Vậy thưa anh em, bởi sự thương xót của Đức Chúa Trời, tôi nài xin anh em dang thân thể mình làm sinh thế sống, thánh khiết và đẹp lòng Đức Chúa Trời, đó là sự thờ phượng phải lẽ của anh em. Đừng khuân rập theo đời này, nhưng phải được biến hóa bởi sự đổi mới của tâm trí mình, để phân biệt đâu là ý muốn tốt đẹp, vừa lòng và trọn vẹn của Đức Chúa Trời.”

Rô-ma 12:1-2

Tôi không thích việc tôi không thể làm tất cả những việc tôi đã từng làm nhanh chóng hoặc thuận tiện như tôi đã từng làm khi tôi luôn mang theo điện thoại, nhưng bạn có biết tôi thích gì không?

• Tôi thích rằng tôi đã có lại tâm trí mình.

• Tôi thích rằng tôi đọc sách nhiều hơn.

• Tôi thích rằng tôi đang chứng kiến con cái lớn lên qua đôi mắt của chính mình. • Tôi thích rằng cảm giác thèm khát giao tiếp với mọi người không khiến tôi chạy đến màn hình mà là một tách cà phê, trực tiếp.

• Tôi thích rằng tôi thực sự không thể với tay lấy điện thoại ngay khi thức dậy vì nó không có ở đó, và thay vào đó, tôi chọn đọc Kinh Thánh thay vì lướt điện thoại.

Tôi thích sự tiện lợi. Và tôi ngợi khen Chúa vì những phước lành của sự tiện lợi. Nhưng khi sự tiện lợi trở thành một thói quen xấu, chúng ta phải chấp nhận sự bất tiện có chủ ý.

Thử Thách: Chọn Sự Bất Tiện Có Chủ Ý

Không phải ai cũng cần phải đi đến con đường cực đoan là từ bỏ điện thoại. Một số người thực sự không thể làm vậy vì công việc hoặc lý do nào đó.

Nhưng nếu Thánh Linh đã cáo trách bạn về việc sử dụng điện thoại của mình, đừng coi nó là “bình thường,” hay nghĩ rằng thay đổi là không thể. Hãy làm gì đó về điều đó. Khi chúng ta nhận ra rằng các thiết bị của mình đang trở thành một trở ngại đối với việc sống cuộc sống Cơ Đốc đầy đủ mà Chúa đã thiết kế cho chúng ta, thì một sự thay đổi là cần thiết. Một sự hy sinh cần phải được thực hiện.

Tại học viện, Jessica đã dẫn đầu một thử thách thanh lọc kỹ thuật số trong tháng với các cuộc kiểm tra trách nhiệm giải trình cho các thành viên. Nhưng các quy tắc thực sự rất đơn giản. Bạn có thể làm điều gì đó tương tự như thế này cho chính mình.

1. Chọn một điều gì đó bạn sẽ kiêng khem (ứng dụng mạng xã hội, điện thoại vào một số ngày nhất định, hoặc không sử dụng điện thoại thông minh nữa).

2. Quyết định khoảng thời gian (một tuần? Hai tuần? Một tháng?)

3. Xác định bạn sẽ thay thế những hoạt động đó bằng gì khi cơn thèm khát xuất hiện (hãy hoãn lại, thay vào đó. Xem Ê-phê-sô 4:22-24).

Sau đó, khi bạn đã thử nghiệm với sự bất tiện có chủ ý, bạn có thể đánh giá và quyết định xem liệu có cần thay đổi vĩnh viễn hay không.

Tôi biết đối với tôi, những biện pháp cực đoan mà tôi đã thực hiện khi từ bỏ mạng xã hội và điện thoại thông minh chỉ được quyết định sau khi tôi thực hiện các thí nghiệm như thế này. Bạn có thể sẽ ngạc nhiên về những gì bạn học được khi nghỉ ngơi một chút khỏi thiết bị của mình.

Người nghiện không biết mình là nghiện cho đến khi anh ta thử bỏ.

Chuyển ngữ: Đội ngũ Ba-rúc

Quan điểm bài viết không nhất thiết phản ánh quan điểm của đội ngũ Ba-rúc 

Link bài viết gốc: Taking Phone Addiction Seriously – Redeeming Productivity/