Một khảo sát các ghi chép Kinh thánh và lịch sử cho thấy có thể đưa ra những kết luận vững chắc về thời điểm trong năm Đấng Cứu Thế ra đời.

Mỗi năm khi Giáng sinh đến gần, chúng ta thường nghe những tuyên bố như thế này:

“Chúa Giê-su không sinh vào ngày 25 tháng 12.”

“Không thể nào như vậy được, vì những người chăn chiên sẽ không để đàn chiên của họ ngoài đồng” (xem Lu-ca 2:8).

“Các tín đồ Cơ Đốc lấy ngày 25 tháng 12 từ một ngày lễ ngoại giáo.”

Mặt khác, người ta đôi khi nghe những lập luận phản bác thế này:

“Chúa Giê-su chắc chắn được sinh ra vào ngày 25 tháng 12.”

“Giáo hội Công giáo nói là Ngài được sinh ra vào ngày đó.”

“Việc phủ nhận điều này là một sự công kích vào Cơ Đốc giáo.”

“Những Cơ Đốc nhân sơ khai chắc hẳn đã cực kỳ quan tâm đến ngày sinh của Chúa Giê-su và chắc hẳn đã ghi chép lại dựa trên ký ức của Đức Mẹ Ma-ri về ngày đó.”

Chúng ta hãy cùng xem xét cả hai nhóm lập luận này.

‘Canh giữ đàn chiên của họ’

Lu-ca nói rằng những người chăn chiên ở ngoài đồng vào ban đêm cùng với đàn chiên của họ, nhưng điều này không loại trừ ngày 25 tháng 12 hay bất kỳ ngày nào khác trong mùa đông.

Người Do Thái cổ đại không có các không gian lớn trong nhà để nuôi nhốt đàn cừu. Các đàn chiên được giữ ngoài trời trong suốt mùa đông ở Giu-đê, cũng như ở những nơi khác trên thế giới ngày nay, kể cả ở những nơi thường có tuyết.

Tìm kiếm trên internet cụm từ “winter sheep care” (chăm sóc cừu vào mùa đông) và bạn sẽ tìm thấy các trang web của những người nuôi cừu hiện đại giải thích rằng việc giữ đàn chiên ngoài trời vào mùa đông là hoàn toàn ổn. Loài cừu đã thích nghi với cuộc sống ngoài trời. Đó là lý do tại sao chúng có lông cừu, thứ giữ nhiệt cơ thể bên trong và chống ẩm bên ngoài.

Cừu được chăn giữ ngoài trời ở Israel trong mùa đông ngay cả ngày nay:

William Hendricksen trích dẫn một bức thư đề ngày 16 tháng 1 năm 1967, nhận được từ học giả Tân Ước Harry Mulder, lúc đó đang giảng dạy ở Beirut, trong đó người sau kể lại việc có mặt tại Cánh đồng Chiên tại Bết-lê-hem vào đêm Giáng sinh vừa qua, và nói: “Ngay gần chúng tôi, một vài đàn chiên đang nép mình nghỉ ngơi. Ngay cả những con cừu non cũng không thiếu. . . . Do đó, chắc chắn không phải là không thể Chúa Giê-su sinh vào tháng Mười Hai.” (Jack Finegan, Handbook of Biblical Chronology, 2nd ed., §569).

Lập luận về ngày lễ ngoại giáo

Liệu các tín đồ Cơ Đốc có quyết định kỷ niệm sinh nhật Chúa Giê-su vào ngày 25 tháng 12 để tạo ra một sự thay thế cho một lễ hội ngoại giáo phổ biến?

Một số tín đồ Cơ Đốc làm điều tương tự ngày nay với các ngày lễ thánh khác. Vì những âm hưởng rùng rợn mà lễ Halloween có trong văn hóa của chúng ta, một số nhà thờ Tin Lành tổ chức lễ “Lễ Mùa Gặt (Lễ Lều Tạm)” (Harvest Festival) hoặc “Ngày Cải cách” (Reformation Day) vào ngày 31 tháng 10 để mang đến cho giới trẻ một sự thay thế lành mạnh, vì vậy không phải là không thể những Cơ Đốc nhân thuở ban đầu đã làm điều tương tự.

Nhưng các lập luận cho rằng các ngày lễ Cơ Đốc có nguồn gốc ngoại giáo là thiếu thuyết phục. Ví dụ, lập luận rằng lễ Phục sinh có nguồn gốc ngoại giáo dựa trên một nguồn gốc từ ngữ mơ hồ cho từ tiếng Anh Easter mà người ta cho rằng dựa trên tên của một nữ thần Giéc-manh mà thậm chí chúng ta không có bất kỳ ghi chép nào khác về bà.

Hơn nữa, lễ Phục sinh không bắt đầu ở Anh. Nó được tổ chức khắp thế giới Cơ Đốc giáo, và trong hầu hết các ngôn ngữ, tên gọi của nó bắt nguồn từ Pesakh—từ tiếng Hê-bơ-rơ dùng cho Lễ Vượt Qua—vì Chúa Giê-su bị đóng đinh vào dịp Lễ Vượt Qua. Do đó, bất kể nó được gọi là gì ở các quốc gia riêng lẻ, nó có nguồn gốc Do Thái.

Để duy trì lập luận rằng Giáng sinh dựa trên một ngày lễ ngoại giáo, người ta sẽ cần phải làm hai việc: (1) xác định ngày lễ ngoại giáo mà nó thay thế, và (2) chứng minh đây là chủ ý của những Cơ Đốc nhân đã giới thiệu Giáng sinh vào ngày 25 tháng 12.

Một số người đã tuyên bố Giáng sinh dựa trên ngày lễ hội nông nghiệp Saturnalia của người La Mã, một lễ hội của thần Saturn. Tuy nhiên, ngày lễ này được tổ chức vào ngày 17 tháng 12, và mặc dù sau đó nó được mở rộng để bao gồm những ngày trước ngày 23 tháng 12, nó đã kết thúc trước ngày 25 tháng 12. Một lễ kỷ niệm Cơ Đốc giáo vào ngày sau đó sẽ không thay thế Saturnalia.

Một ứng cử viên sáng giá hơn là Sol Invictus (tiếng Latin, “Mặt trời Bất bại”), được tổ chức vào ngày 25 tháng 12. Tuy nhiên, ghi chép sớm nhất mà chúng ta có có thể chỉ ra việc nó được tổ chức vào ngày đó thì muộn và mơ hồ.

Biên niên sử Cơ Đốc giáo năm 354 (Chronography of A.D. 354) ghi lại rằng “Sinh nhật của Đấng Bất bại” được tổ chức vào ngày đó trong năm 354, nhưng danh tính của “Đấng Bất bại” là không rõ ràng. Vì đây là một tài liệu Cơ Đốc giáo mà ở những chỗ khác liệt kê ngày sinh của Chúa Giê-su là ngày 25 tháng 12, nên đó có thể là Đấng Christ Bất bại—chứ không phải mặt trời—và sự ra đời của Ngài được kỷ niệm.

Ngay cả khi Giáng sinh và lễ Sol Invictus đều diễn ra vào ngày 25 tháng 12, Giáng sinh là cơ sở cho Sol Invictus, hoặc ngược lại, hoặc đó chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên. Nếu bạn muốn tuyên bố ngày của Sol Invictus là cơ sở cho Giáng sinh, bạn cần bằng chứng.

Nhưng khó mà kiếm được bằng chứng. Ngay cả khi Biên niên sử năm 354 đề cập đến việc Sol Invictus được tổ chức vào ngày 25 tháng 12, đây là ghi chép đầu tiên về sự kiện đó, và—như chúng ta sẽ thấy bên dưới—một số Cơ Đốc nhân đã tin rằng Chúa Giê-su sinh vào ngày đó trong một thời gian dài trước đó rồi.

Nếu các Cơ Đốc nhân đang ngầm phá hoại Sol Invictus, chúng ta lẽ ra phải tìm thấy các Giáo phụ nói rằng, “Hãy cung cấp một lễ kỷ niệm thay thế.” Nhưng chúng ta không tìm thấy. Các Giáo phụ kỷ niệm ngày 25 tháng 12 và họ thực lòng nghĩ đó là ngày Chúa Giê-su ra đời.

Và ngay cả khi Giáng sinh được định thời gian để ngầm phá hoại một ngày lễ ngoại giáo, thì sao? Giáng sinh là lễ kỷ niệm sự ra đời của Chúa Giê-su Christ, và kỷ niệm sự ra đời của Đấng Christ là một điều tốt lành. Ngầm phá hoại tà giáo thì cũng vậy thôi. Nếu các Cơ Đốc nhân sơ khai đang làm cả hai, chẳng có gì to tát cả!

Tuy nhiên, xét cho cùng, bằng chứng không ủng hộ lập luận đó. Giáo hoàng Benedict XVI đã nói: Tuyên bố từng được đưa ra rằng ngày 25 tháng 12 phát triển nhằm đối lập với truyền thuyết Mithras, hoặc như một phản ứng của Cơ Đốc giáo đối với sự sùng bái mặt trời bất bại được thúc đẩy bởi các hoàng đế La Mã vào thế kỷ thứ ba trong nỗ lực của họ nhằm thiết lập một tôn giáo đế quốc mới. Tuy nhiên, những lý thuyết cũ này không còn có thể được duy trì nữa. (The Spirit of the Liturgy, 107-108).

Không phải là vấn đề về giáo lý

Còn về khẳng định rằng Giáo hội Công giáo tuyên bố Chúa Giê-su sinh vào ngày 25 tháng 12 thì sao?

Điều này không đúng sự thật. Giáo hội kỷ niệm sự ra đời của Chúa Giê-su vào ngày 25 tháng 12, nhưng điều này không có nghĩa là một tuyên bố rằng Ngài sinh vào ngày đó.

Lễ kỷ niệm phụng vụ của một sự kiện không có nghĩa là Giáo hội cho rằng nó xảy ra vào ngày đó. Ví dụ, ngày một vị thánh được kỷ niệm thường là ngày ngài qua đời, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Lễ tưởng niệm Thánh Ambrose là vào ngày 7 tháng 12, mặc dù ngài qua đời vào ngày 4 tháng 4.

Người ta sẽ tìm thấy các tài liệu của Giáo hội đề cập đến lễ kỷ niệm phụng vụ sự ra đời của Chúa Giê-su vào ngày 25 tháng 12, nhưng người ta sẽ không tìm thấy bất kỳ tài liệu giáo huấn chính thức nào thiết lập nó như một giáo lý của Giáo hội rằng đây là ngày Ngài sinh ra.

Mặc dù sự ra đời của Ngài có ý nghĩa sâu sắc đối với đức tin của chúng ta, nhưng ngày cụ thể nó xảy ra là một vấn đề lịch sử hơn là giáo lý, và các tín đồ Cơ Đốc không cần phải lo lắng về ý tưởng Ngài sinh vào một ngày khác.

Sự công kích vào Cơ Đốc giáo?

Liệu tuyên bố cho rằng Chúa Giê-su sinh vào một ngày khác có phải là một sự công kích vào Cơ Đốc giáo?

Đúng là một số người đưa ra tuyên bố này muốn phỉ báng hoặc làm suy yếu Cơ Đốc giáo, nhưng không phải ai cũng có động cơ này. Có những tín đồ Cơ Đốc chân chính tranh luận rằng Chúa Giê-su sinh vào một ngày khác. Một số thậm chí đã bị mắc lừa bởi lập luận ngày lễ ngoại giáo và đang tìm cách bảo vệ Cơ Đốc giáo khỏi bị vấy bẩn bởi các liên kết ngoại giáo.

Đôi khi những người bảo vệ ngày 25 tháng 12 lập luận rằng các Cơ Đốc nhân sơ khai chắc hẳn đã cực kỳ quan tâm đến ngày sinh của Chúa Giê-su, và do đó—dựa trên ký ức của Đức Mẹ Ma-ri về ngày đó—họ chắc hẳn đã ghi chép lại. Làm sao họ lại có thể không làm như vậy được?

Có những vấn đề lớn với lập luận này. Các tín đồ Cơ Đốc đã tò mò về nhiều điều liên quan đến Chúa Giê-su mà chúng ta không có ghi chép đáng tin cậy.

Các sách Phúc Âm là những ghi chép đáng tin cậy nhất của chúng ta, nhưng chi phí sản xuất sách quá lớn vào thời điểm đó có nghĩa là các Tác giả Phúc Âm chỉ ghi lại những chi tiết họ coi là quan trọng nhất. Do đó, các Phúc Âm không cho chúng ta biết ngày hay thậm chí năm sinh của Ngài. Ngoại trừ sự kiện Tìm thấy Ngài trong Đền thờ (Lu-ca 2:41-51), họ không cho chúng ta biết điều gì đã xảy ra trong thời thơ ấu của Ngài, và họ hoàn toàn không nói gì về vẻ ngoài của Ngài.

Các Cơ Đốc nhân sau này tò mò về tất cả những điều này, nhưng việc các Tác giả Phúc âm không ghi lại chúng cho thấy rằng họ không coi chúng là thiết yếu để chúng ta cần biết.

Một lý do họ có lẽ đã không coi ngày sinh nhật Chúa Giê-su là quan trọng là vì việc tổ chức sinh nhật không phải là một tập quán phổ quát của con người. Nhiều nền văn hóa có thái độ khác nhau đối với thời gian và tuổi tác, và trong thế kỷ XX, các học giả phương Tây làm việc với người Trung Đông nghèo có thể ngạc nhiên về việc họ không có ý niệm rõ ràng về tuổi của mình.

Về mặt lịch sử, văn hóa Do Thái đã không rõ ràng về việc tổ chức sinh nhật, với một số Rabbi (thầy thông giáo) lập luận rằng chúng không nên được tổ chức chút nào, lý luận rằng làm như vậy là một tập quán dân ngoại hoặc thậm chí là thờ hình tượng. Một số chỉ ra thực tế rằng, trong Kinh Thánh Sách Hê-bơ-rơ, sinh nhật duy nhất được tổ chức là của nhân vật độc ác Pha-ra-ôn (Sáng thế ký 40:20).

Các nhà cai trị áp bức khác cũng tổ chức sinh nhật—đôi khi hàng tháng—và mong đợi thần dân của họ cũng làm như vậy. Do đó, trong thời kỳ Ma-ca-bê, “Vào lễ kỷ niệm hàng tháng sinh nhật nhà vua, người Do Thái bị bắt, dưới sự cưỡng ép cay đắng, phải tham gia vào các lễ vật hiến tế” (2 Ma-ca-bê 6:7). Các hoàng đế La Mã cũng có các lễ kỷ niệm công khai sinh nhật của họ, điều này liên quan đến việc thờ hình tượng và thúc đẩy sự ác cảm của người Do Thái đối với tập tục này.

Lễ kỷ niệm sinh nhật duy nhất trong Tân Ước là của vua bù nhìn La Mã Hê-rốt An-ti-pa, và điều đó dẫn đến sự tử vì đạo của Giăng Báp-tít (Ma-thi-ơ 14:1-12).

Do đó, không ngạc nhiên khi thấy các nhà văn Cơ Đốc sơ khai như Origen, khoảng năm 241 SCN, chê bai việc tổ chức sinh nhật:

Không một ai trong tất cả các vị thánh được tìm thấy đã kỷ niệm một ngày lễ hay một bữa tiệc lớn vào ngày sinh của mình.

Không ai được tìm thấy đã vui mừng vào ngày con trai hay con gái mình chào đời.

Chỉ những kẻ tội lỗi mới vui mừng về loại sinh nhật này. Vì quả thật chúng ta thấy trong Cựu Ước có Pha-ra-ôn, vua Ai Cập, tổ chức ngày sinh của mình bằng một lễ hội, và trong Tân Ước, có Hê-rốt. Tuy nhiên, cả hai người họ đều làm ô uế ngày lễ sinh nhật của mình bằng cách đổ máu người.

Vì Pha-ra-ôn đã giết thợ làm bánh, còn Hê-rốt thì giết nhà tiên tri thánh Giăng “trong ngục”.

Nhưng các vị thánh không những không tổ chức lễ hội vào ngày sinh của họ, mà, được đầy dẫy Đức Thánh Linh, họ còn nguyền rủa ngày đó. (Homilies on Leviticus 8:2).

Origen không đơn độc trong Giáo hội sơ khai, và ông minh họa cách các nền văn hóa khác có thể có thái độ rất khác nhau đối với sinh nhật. Do đó, lập luận “làm sao họ có thể không lưu giữ ngày sinh của Chúa Giê-su” là không hiệu quả.

Điều này không có nghĩa là các nguồn Cơ Đốc giáo sơ khai không lưu giữ ngày sinh của Chúa Giê-su, chỉ là không đảm bảo rằng họ đã làm vậy. Do đó chúng ta cần xem xét bằng chứng.

Một lập luận dựa trên Kinh Thánh?

Một số người lập luận rằng, mặc dù Tân Ước không cho chúng ta biết ngày sinh của Chúa Giê-su là ngày nào, nhưng nó chứa đủ thông tin để chúng ta suy luận ra được.

Lập luận diễn ra như sau: Cha của Giăng Báp-tít, Xa-cha-ri là một thầy tế lễ, thuộc ban A-bi-a (Lu-ca 1:5), một trong hai mươi bốn ban tư tế phục vụ theo một lịch luân phiên thường xuyên tại đền thờ. Sau khải tượng loan báo sự thụ thai của Giăng Báp-tít, ông trở về nhà, và vợ ông, Ê-li-sa-bét, mang thai (1:23-25). Sau đó, “trong tháng thứ sáu” của thai kỳ Ê-li-sa-bét, Thiên sứ Gáp-ri-ên hiện ra với Ma-ri và loan báo sự thụ thai của Chúa Giê-su (1:26-31).

Do đó, sự ra đời của Chúa Giê-su sẽ xảy ra mười lăm tháng sau khi việc phục vụ của Xa-cha-ri kết thúc, và nếu chúng ta có thể xác định ngày điều đó xảy ra thì chúng ta có thể xác định ngày sinh của Chúa Giê-su.

Mặc dù nghe có vẻ hấp dẫn, lập luận này không cho phép chúng ta xác định được ngày sinh của Chúa Giê-su.

Thứ nhất, các ban tư tế phục vụ tại đền thờ hai lần một năm, và chúng ta sẽ phải đoán xem Xa-cha-ri đang phục vụ trong đợt nào trong hai đợt đó khi ông nhận được khải tượng. Điều đó tạo ra sự không chắc chắn về sáu tháng.

Thứ hai, các học giả không chắc chắn khi nào mỗi ban tư tế làm nhiệm vụ. Có những đề xuất khác nhau, và vấn đề bị phức tạp bởi thực tế là một số năm Do Thái có một tháng bổ sung (rất giống với năm nhuận của chúng ta) để giữ cho lịch đồng bộ với các mùa.

Thứ ba, lập luận giả định rằng Giăng Báp-tít được thụ thai ngay lập tức sau khi Xa-cha-ri trở về, nhưng Lu-ca không nói điều đó. Ông nói Ê-li-sa-bét mang thai “sau những ngày đó” (1:24).

Thứ tư, lập luận giả định Thiên sứ Gáp-ri-ên hiện ra với Ma-ri đúng sáu tháng sau khi Giăng được thụ thai, nhưng đó cũng không phải là điều Lu-ca nói. Ông nói thiên sứ hiện ra “trong tháng thứ sáu” (1:26, 36)—tức là khi Ê-li-sa-bét mang thai từ năm đến sáu tháng. Điều này tạo ra một sự mơ hồ kéo dài ba mươi ngày.

Thứ năm, lập luận giả định Ma-ri thụ thai ngay lúc Thiên sứ Gáp-ri-ên nói với bà, nhưng Lu-ca không cho biết điều đó. Gáp-ri-ên nói “con sẽ thụ thai” (tiếng Hy Lạp, sullêmpsê)—ở thì tương lai—chỉ ra rằng Chúa Giê-su sẽ được thụ thai trong tương lai nhưng không phải chính xác là khi nào.

Thứ sáu, lập luận giả định Chúa Giê-su ở trong bụng mẹ đúng chín tháng, nhưng thời kỳ mang thai trung bình của con người là khoảng bốn mươi tuần kể từ lần rụng trứng cuối cùng. Cho các tháng có bốn tuần, điều đó sẽ là khoảng mười tháng. Do đó, sách Wisdom có chép: “trong lòng mẹ tôi được nhào nặn thành xương thịt, trong khoảng thời gian mười tháng” (Sách Khôn ngoan 7:1-2). Hơn nữa, thai kỳ trung bình của con người dao động lên tới năm tuần về độ dài, tạo ra sự không chắc chắn kéo dài ba mươi lăm ngày.

Dựa trên những điều không chắc chắn này, lập luận này sẽ không cho phép chúng ta xác định chính xác ngày sự ra đời của Chúa Giê-su.

Tuy nhiên, nó có thể đưa chúng ta đến được một phần của câu trả lời. Dựa trên một phỏng đoán về việc Xa-cha-ri đang thực hiện đợt phục vụ nào trong hai đợt tư tế, Jack Finegan tính toán rằng lập luận sẽ chỉ ra một ngày sinh nằm ở đâu đó giữa tháng Mười Hai và tháng Hai, tạo thêm sự hợp lý—dựa trên bằng chứng Kinh thánh—cho việc Chúa Giê-su sinh vào mùa đông (Handbook of Biblical Chronology, 2nd ed., §473), mặc dù cần phải chỉ ra rằng việc đưa ra phỏng đoán khác về thời gian phục vụ của Xa-cha-ri sẽ chỉ ra một ngày sinh vào mùa hè.

Các Giáo phụ đưa ra ý kiến

Mặc dù Tân Ước không nêu đích danh một ngày cụ thể là ngày sinh của Chúa Giê-su, một số Giáo phụ đã làm như vậy.

Khoảng năm 194 SCN, Clê-men thành Alexandria tuyên bố rằng “từ sự ra đời của Chúa đến cái chết của [hoàng đế] Commodus bao gồm 194 năm một tháng và mười ba ngày” (Miscellanies [Stromateis] 1:21:145:5). Tính toán ngược lại từ vụ ám sát Commodus vào ngày 31 tháng 12 năm 192, điều đó sẽ đặt ngày sinh của Đấng Christ vào ngày 18 tháng 11 năm 3 TCN.

Clê-men cũng báo cáo có một số người cho rằng sự kiện đó xảy ra vào ngày hai mươi lăm của tháng Pachon theo lịch Ai Cập, ngày tương ứng với 20 tháng 5 năm đó (1:21:145:6).

Ông cũng báo cáo thêm rằng một số tín đồ của nhà Ngộ đạo Basilides nói rằng đó là vào ngày hai mươi tư hoặc hai mươi lăm của tháng Pharmouthi theo lịch Ai Cập, ngày tương ứng với 19 hoặc 20 tháng 4 (1:21:146:4).

Như vậy chúng ta thấy rằng, vào cuối thế kỷ thứ hai, một số ngày khác nhau cho ngày sinh của Chúa Giê-su đã được đề xuất.

Khoảng năm 204, Thánh Hippolytus thành Rome viết rằng “sự xuất hiện lần đầu của Chúa chúng ta trong xác thịt, khi ngài được sinh ra tại Bết-lê-hem, là tám ngày trước Kalends của tháng Một, ngày thứ tư [tức là thứ Tư], khi Augustus đang ở năm thứ bốn mươi hai của mình” (tức là năm 3 hoặc 2 TCN) (Commentary on Daniel 4:23:3). Kalends là ngày đầu tiên của tháng, và tám ngày trước ngày 1 tháng Một là 25 tháng 12.

Đây là ghi chép sớm nhất chúng ta có được về việc ngày sinh của Chúa Giê-su là ngày 25 tháng 12. Nó đi trước bảy mươi năm so với thời điểm Hoàng đế Aurelian biến Sol Invictus thành một sự sùng bái La Mã, và nó đi trước 150 năm so với ghi chép sớm nhất được tuyên bố về việc Sol Invictus được tổ chức vào ngày 25 tháng 12—tuyên bố đó dựa trên Biên niên sử năm 354 sau Công nguyên.

Phần 6 của Biên niên sử liệt kê những điều sau đây cho ngày thứ tám trước Kalends của tháng Giêng: “Sinh nhật của Đấng Bất bại, các trò chơi được ra lệnh, ba mươi [cuộc đua ngựa].” Điều này rất có thể là một sự ám chỉ đến một ngày lễ ngoại giáo, nhưng vì lịch này được biên soạn sau sự cải đạo của Constantine, nên điều này không hoàn toàn chắc chắn.

Phần 12 của Biên niên sử, là một lịch kỷ niệm các vị tử đạo, liệt kê như sau: “Tám ngày trước Kalends của tháng Giêng: Sự ra đời của Đấng Christ tại Bết-lê-hem xứ Giu-đê.”

Năm 386, Thánh Gioan Kim Khẩu (Chrysostom) đã giảng một bài thuyết giáo vào ngày 20 tháng 12—tưởng niệm Thánh Philogonius—trong đó ông lưu ý rằng “ngày Đấng Christ sinh ra trong xác thịt” sắp đến trong “khoảng thời gian năm ngày,” tức là ngày 25 tháng 12 (On the Incomprehensible Nature of God 6:23, 30).

Cuối cùng, khoảng năm 408, Thánh Augustine viết rằng “theo truyền thống Ngài [Chúa Giê-su] sinh vào ngày 25 tháng 12” (The Trinity 4:5).

Mặc dù truyền thống ngày 25 tháng 12 đang trở nên vững chắc, nó không phải là ngày duy nhất được lưu hành.

Khoảng năm 375, Thánh Epiphanius thành Salamis đã đưa ra một sự tính toán cực kỳ chính xác về sự ra đời của Đấng Christ, tuyên bố: “Đấng Christ sinh vào tháng Giêng, tức là, vào ngày thứ tám trước Ides của tháng Giêng—theo lịch La Mã thì đây là tối ngày 5 tháng Giêng, vào đầu ngày 6 tháng Giêng” (Panarion 51:24:1).

Ông cũng lưu ý rằng một giáo phái được gọi là Alogoi cũng tổ chức ngày đó (51:29:2-5).

Cuối cùng, cả ngày 25 tháng 12 và 6 tháng 1 đều tìm được chỗ đứng trong lịch của Giáo hội, với ngày sau được dùng để kỷ niệm chuyến viếng thăm của Ba nhà thông thái (Magi) và lễ báp-têm của Chúa Giê-su.

Kết luận
Tất cả những điều này đưa chúng ta đến đâu? Một mặt, các lập luận phản đối Chúa Giê-su sinh vào ngày 25 tháng 12 không có hiệu lực, và tuyên bố ngày này được chọn để thay thế một lễ hội ngoại giáo là quan điểm ông thể đồng tình được.

Chúng ta không chỉ thấy các tín đồ Cơ Đốc ủng hộ ngày 25 tháng 12 rất lâu trước ngày lễ ngoại giáo được đề cập, mà chúng ta cũng không thấy họ nói bất cứ điều gì kiểu như, “Hãy cung cấp một lễ kỷ niệm thay thế.” Những người ủng hộ ngày 25 tháng 12 thực lòng tin rằng đó là lúc Chúa Giê-su ra đời.

Mặt khác, Kinh thánh không cung cấp đủ thông tin để chúng ta xác định ngày sinh của Chúa Giê-su, và truyền thống trong các Giáo phụ thì lẫn lộn, với các ngày khác nhau được đề xuất.

Người ta đã lưu ý rằng, trong thế giới cổ đại, hai ngày—25 tháng 12 và 6 tháng 1—đôi khi được tính là ngày đông chí, thời điểm các ngày bắt đầu dài ra.

Hơn nữa, các Giáo phụ đã thảo luận về sự ra đời của Đấng Christ dưới góc độ ánh sáng đến với thế gian, dựa trên lời tiên tri của Ma-la-chi: “Nhưng các con, những người tôn kính danh Ta, mặt trời công chính sẽ mọc lên với sức chữa lành trong tia sáng nó” (4:2).

Do đó, có thể rằng niềm tin Đấng Christ sinh vào ngày đông chí dựa trên lời tiên tri này. Hoặc, có lẽ đã có một ký ức rằng Đấng Christ sinh vào mùa đông, và ngày cụ thể được xác định dựa trên lời tiên tri. Hoặc có thể là Đấng Christ đơn giản đã sinh vào một trong những ngày này, và sự trùng hợp của nó với những tính toán cổ xưa về đông chí là một vấn đề thuộc về sự sắp đặt của Thiên Chúa.

Dù trường hợp là gì đi nữa, Đấng Christ đã giáng sinh. Mặt trời công chính đã mọc lên, và “dân ngồi trong bóng tối đã thấy ánh sáng lớn, và đối với những người ngồi trong vùng và bóng của sự chết, ánh sáng đã rạng” (Ma-thi-ơ 4:16; Ê-sai 9:2).

Thông tin bổ sung

Mặc dù khó xác định ngày Chúa Giê-su ra đời, nhưng có thể xác định được năm.

Một quan điểm phổ biến—mặc dù không chính xác—là Ngài sinh khoảng năm 6-7 TCN. Điều này dựa trên ý tưởng Vua Hê-rốt I qua đời vào năm 4 TCN, và Chúa Giê-su chắc hẳn đã sinh khoảng hai năm trước đó, vì Hê-rốt “giết hết thảy con trai ở Bết-lê-hem và vùng lân cận, từ hai tuổi trở xuống” (Matt. 2:16).

Tuy nhiên, các nghiên cứu đáng tin cậy hơn chỉ ra Hê-rốt qua đời vào năm 1 TCN. Điều này phù hợp với dữ liệu từ các Sách Phúc Âm, vốn chỉ ra Giăng Báp-tít bắt đầu chức vụ của mình “trong năm thứ mười lăm của Sê-sa Ti-be-rơ” (Lu-ca 3:1)—tức là năm 29 SCN—rằng Chúa Giê-su chịu phép báp-têm ngay sau đó, và Ngài bắt đầu chức vụ khi “khoảng ba mươi tuổi” (3:23).

Nếu bạn trừ ba mươi năm từ năm 29 SCN thì—vì không có “năm số không”—bạn sẽ rơi vào năm 2 TCN.

Điều này phù hợp với ngày được đưa ra bởi các Giáo phụ, những người áp đảo đồng thuận rằng ngày sinh của Chúa Giê-su vào năm thứ bốn mươi hai của Sê-sa Au-gút-tơ năm 3 hoặc 2 TCN. (tức là những năm cuối của năm 3 TCN và đầu những năm 2 TCN).

Để biết thêm thông tin về sự ra đời của Chúa Giê-su, hãy xem Jack Finegan, Sổ tay Niên đại Kinh thánh, tái bản lần 2 (Handbook of Biblical Chronology, 2nd ed.), và Andrew Steinmann, Từ Áp-ra-ham đến Phao-lô (From Abraham to Paul).

Tác giả: Jimmy Akin

Chuyển ngữ: Đội ngũ Ba-rúc

Quan điểm của bài viết không nhất thiết phản ánh quan điểm của đội ngũ Ba-rúc.

Link bài viết gốc: https://www.catholic.com/magazine/print-edition/was-jesus-born-december-25th